Nierstenen: Herken De Signalen, Snap De Oorzaak en Voorkom Een Volgende Aanval

In dit artikel krijg je een helder totaalplaatje: van symptomen en onderzoek tot behandeling en praktische manieren om nieuwe stenen te helpen voorkomen.

Snelle informatie

Nierstenen zijn harde kristallen die ontstaan uit stoffen in de urine. Soms merk je er niets van, maar als een steentje vastloopt in de urineleider kan dat pijn veroorzaken die in golven komt en je letterlijk niet stil laat zitten.

Wat zijn nierstenen precies

Je nieren filteren afvalstoffen uit je bloed en maken urine. In die urine zitten allerlei opgeloste stoffen, zoals mineralen en zouten. Als de balans verschuift, bijvoorbeeld door te weinig vocht, kunnen die stoffen samenklonteren tot kristallen. Met de tijd kan zo’n kristal doorgroeien tot een steen.

Belangrijk detail: de steen zit niet altijd direct in de nier. De ellende begint vaak pas echt wanneer een steentje vanuit de nier de urineleider in schuift en daar (deels) klem komt te zitten. Dan gaat je lichaam hard werken om het door te duwen, en dat kan die beroemde pijn in golven geven.

Hoe voelt het en welke klachten passen erbij

De klassieke pijnaanval

Veel mensen beschrijven het als een plotselinge, heftige pijn in de zij of onderin de buik, die in golven komt. Stilliggen helpt vaak niet; je wilt bewegen, draaien, zoeken naar een houding die wél werkt, maar die is er nauwelijks.

Klachten die er vaak naast zitten

• Misselijkheid en soms overgeven

• Pijn die zich verplaatst richting onderbuik of lies, omdat het steentje opschuift

• Vaker aandrang om te plassen als het steentje dichter bij de blaas komt Bloed in de urine kan voorkomen (de urinewegen raken geïrriteerd)

Soms lijken klachten op elkaar, en daarom is het handig om ook galstenen te herkennen als mogelijke verklaring voor buikpijn.

Wanneer je wél direct moet bellen

Nierstenen zijn vaak niet gevaarlijk, maar soms is er meer aan de hand. Neem dezelfde dag contact op met een arts bij bijvoorbeeld:

• koorts of rillingen (kan passen bij een infectie)

• niet kunnen plassen of sterk verminderde urine

• ondraaglijke pijn ondanks pijnstilling

• zwangerschap

• één werkende nier of bekende nierziekte

• blijvend ziek zijn of suf worden

Bij twijfel is het altijd beter om even te overleggen.

Waardoor ontstaan ze en wie loopt meer risico

Er is zelden één oorzaak. Meestal is het een optelsom van omstandigheden.

Te weinig vocht

Uitdroging is een grote risicofactor: hoe geconcentreerder je urine, hoe makkelijker kristallen ontstaan. Daarom hameren veel betrouwbare bronnen op genoeg drinken en het doel om je urine licht van kleur te houden.

Voeding en leefstijl

Sommige voedingspatronen verhogen het risico, bijvoorbeeld veel zout, veel dierlijke eiwitten of veel oxalaatrijke voeding bij bepaalde steentypes. Ook overgewicht en bepaalde aandoeningen kunnen meespelen.

Erfelijkheid en eerdere stenen

Als nierstenen in de familie voorkomen of je al eens een steen hebt gehad, is de kans groter dat het terugkomt.

Verschillende soorten stenen en waarom dat ertoe doet

Niet elke steen is hetzelfde. Het type bepaalt vaak welk preventieadvies het best past.

Calciumstenen

Dit is de meest voorkomende groep. Vaak gaat het om calciumoxalaat of calciumfosfaat.

Urinezuurstenen

Kunnen samenhangen met een hogere urinezuurbelasting en voeding met veel purines of veel dierlijke eiwitten.

Struvietstenen

Ontstaan vaak in relatie met urineweginfecties.

Cystinestenen

Zeldzamer en gekoppeld aan een erfelijke aandoening waarbij cystine makkelijker in de urine terechtkomt.

Praktisch: als je een steentje kunt opvangen, kan analyse helpen om gerichter te voorkomen.

Hoe stelt een arts de diagnose

Een diagnose is vaak een combinatie van je verhaal, lichamelijk onderzoek en tests zoals:

• urineonderzoek (bloed, tekenen van infectie, soms pH)

• bloedonderzoek (nierfunctie en zouten)

• beeldvorming, bijvoorbeeld echo of CT-scan, om te zien waar de steen zit en hoe groot hij is

Welke stap logisch is, hangt af van je klachten en situatie.

Behandeling: wat gebeurt er meestal

Afwachten en pijnstilling

Veel stenen plas je vanzelf uit, soms binnen een paar uur, soms na een paar dagen. Zodra het steentje door is, stoppen de pijnaanvallen meestal ook.

Pijnstilling is in die fase vaak de kern. In Nederland worden geregeld ontstekingsremmende pijnstillers gebruikt, maar die zijn niet voor iedereen geschikt, bijvoorbeeld bij bepaalde nierproblemen. Overleg dus met een arts wat veilig is in jouw situatie.

Medicijnen om de doorgang te helpen

Soms schrijft een arts medicatie voor die de urineleider ontspant, zodat het steentje makkelijker passeert. Dit is niet voor iedereen nodig en hangt af van grootte en locatie.

Ingrepen als het niet lukt

Als een steen te groot is, blijft vastzitten, of complicaties geeft, kan de uroloog ingrijpen. Denk aan vergruizen met schokgolven of het verwijderen via een kijkoperatie. Welke optie past, hangt af van de plek, grootte en je gezondheid.

Bij een heftige aanval kan extra context over pijnbestrijding helpen om beter te begrijpen wat artsen doen en wanneer je niet moet blijven afwachten.

Voorkomen van nieuwe nierstenen in het dagelijks leven

Hier zit vaak de echte winst, vooral als je al eens een aanval hebt gehad.

Drink slim, niet alleen veel

Het algemene idee: voorkom geconcentreerde urine. Richt je op regelmatig drinken verspreid over de dag, en check je urinekleur als eenvoudige graadmeter.

Praktische truc: zet vaste drinkmomenten rond ontbijt, lunch, avondeten en tussendoor, en neem extra bij sporten, warmte of koorts.

Zout omlaag, zonder dat eten saai wordt

Veel zout verhoogt bij sommige mensen de belasting van calcium in de urine. Minder bewerkt eten en minder zoute snacks helpt vaak al.

Wees voorzichtig met extreem veel dierlijke eiwitten

Voor sommige steentypes kan veel dierlijk eiwit de kans vergroten. Dat betekent niet dat je vegetarisch móét, wel dat balans loont.

Pas je voeding aan op jouw steentype

Het beste advies is afgestemd: bij het ene type let je meer op oxalaat, bij het andere juist op urinezuur of pH. Daarom is het nuttig om bij herhaalde klachten je steentype en eventuele urinewaarden te bespreken.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of ik nierstenen heb of iets anders

De typische aanval is heftige pijn in de zij of onderbuik die in golven komt en vaak niet te stillen is met van houding wisselen. Toch kan een arts nodig zijn om andere oorzaken uit te sluiten.

Hoe lang duurt het voordat een steen eruit is

Dat verschilt. Veel stenen plas je spontaan uit binnen uren tot dagen, maar soms duurt het langer of lukt het niet zonder hulp.

Moet ik altijd naar het ziekenhuis

Niet altijd. Als je pijn onder controle is, je niet ziek bent en er geen alarmsignalen zijn, kun je vaak in overleg met de huisarts afwachten. Maar bij koorts, niet kunnen plassen of aanhoudende hevige pijn moet je wél snel contact opnemen.

Kan ik nierstenen voorkomen met alleen water drinken

Genoeg drinken is een sterke basis, maar niet het hele verhaal. Het steentype, zoutinname en voeding spelen soms ook mee.

Waarom komen nierstenen terug

Als de omstandigheden hetzelfde blijven (bijvoorbeeld chronisch te weinig drinken of een bepaalde stofwisseling), kan de aanleg opnieuw tot kristalvorming leiden. Daarom is preventie vaak een combinatie van drinken, voeding en soms medische follow-up.

Praktische conclusie

Nierstenen zijn klein, maar de impact kan enorm zijn. Het goede nieuws: veel stenen gaan vanzelf voorbij, en er is vaak een duidelijk plan om pijn te dempen en complicaties te voorkomen. De grootste winst zit daarna in simpele, haalbare gewoontes: regelmatig drinken zodat je urine niet te geconcentreerd wordt, kritisch zijn op zout en je preventie afstemmen op het type steen als je dat weet. Heb je herhaalde aanvallen, twijfel je over medicatie of krijg je alarmsignalen zoals koorts of niet kunnen plassen, neem dan altijd contact op met een arts.

bezoek voor meer geweldige artikelen: blognews.nl